TS EN 81-70, asansörlerin engelli kişiler dâhil herkes tarafından güvenle kullanılabilmesi için erişilebilirlik kurallarını belirler. Kabin ve kapı ölçüleri, kumanda butonlarının yerleşimi ile kabartma ve Braille işaretlemesi, tutamak ve ayna, sesli-görsel bilgilendirme ve alarmın herkes tarafından anlaşılabilmesi bu standardın konusudur.
Standart neyi amaçlıyor?
Bir asansör “çalışıyor” olabilir ama tekerlekli sandalye kabine sığmıyorsa, butonun üzerindeki rakam görme engelli biri için okunaksızsa ya da kat bilgisi yalnızca ekrana yazılıyorsa o asansör herkes için erişilebilir değildir. 81-70, bu farkı ölçülebilir kurallara bağlar.
Standart, asansörü tek başına ele almaz; kat sahanlığındaki yaklaşma alanı, çağrı butonlarının yüksekliği ve kapı bekleme süreleri de kapsamdadır.
Başlıca gereklilikler
- Kabin ve kapı ölçülerinin, tekerlekli sandalye kullanan bir yolcunun girip çıkabileceği biçimde seçilmesi
- Kumanda butonlarının erişilebilir yükseklikte olması, kabartma rakam ve Braille ile işaretlenmesi
- Butonların basıldığında görsel ve sesli geri bildirim vermesi
- Kabinde tutamak ve — kapı karşısında — manevrayı kolaylaştıran ayna bulunması
- Kat ve yön bilgisinin hem ekrandan hem sesli anonsla verilmesi
- Alarmın, çağrının alındığının işitme ve görme engelli kullanıcılar tarafından da anlaşılabileceği biçimde geri bildirim vermesi
- Kapının, yolcunun rahat girip çıkmasına yetecek süre açık kalması
Ölçüler ve süreler asansörün tipine ve standardın sürümüne göre değişir. Proje seçimlerini standardın güncel metnine ve ilgili erişilebilirlik mevzuatına göre yapın.
Erişilebilirlik ve acil durum haberleşmesi
81-70 ile 81-28 tam da alarm noktasında birleşir. Kabindeki kişi alarma bastığında yalnızca bir ses duyulması yetmez; çağrının alındığının görsel olarak da gösterilmesi, işitme engelli bir kullanıcının süreçten haberdar olmasını sağlar.
Aynı şekilde alarm butonunun yeri, yüksekliği ve kabartma işaretlemesi de bu standardın kapsamındadır — cihaz ne kadar iyi olursa olsun, ulaşılamayan bir buton işe yaramaz.
Hangi binalarda gündeme gelir?
Kamuya açık binalar, hastaneler, okullar, alışveriş merkezleri ve iş yerleri başta olmak üzere erişilebilirlik yükümlülüğü bulunan yapılarda 81-70 doğrudan gündeme gelir. Konut projelerinde de erişilebilir asansör giderek yaygın bir beklentidir.
Mevcut binalarda modernizasyon sırasında kabin ölçüsünü büyütmek her zaman mümkün olmayabilir; bu durumda butonlar, işaretleme, anons ve alarm tarafında yapılabilecek iyileştirmeler önemli bir fark yaratır.
Sık sorulan sorular
- TS EN 81-70 nedir?
- TS EN 81-70, asansörlerin engelli kişiler dâhil herkes tarafından kullanılabilmesi için erişilebilirlik kurallarını belirleyen standarttır. Kabin ve kapı ölçüleri, kumanda ve işaretleme, sesli-görsel bilgilendirme ve alarm bu kapsamdadır.
- TS EN 81-70 hangi binalarda zorunlu?
- Erişilebilirlik yükümlülüğü bulunan yapılarda — kamu binaları, hastaneler, okullar, alışveriş merkezleri gibi — doğrudan gündeme gelir. Bağlayıcı kapsam için ilgili erişilebilirlik mevzuatına bakılmalıdır.
- Asansör butonlarında Braille zorunlu mu?
- Erişilebilir asansörlerde butonların kabartma rakam ve Braille ile işaretlenmesi, basıldığında görsel ve sesli geri bildirim vermesi beklenir.
- Sesli kat anonsu gerekli mi?
- Erişilebilirlik kapsamındaki asansörlerde kat ve yön bilgisinin sesli olarak da verilmesi beklenir; yalnızca ekrandaki gösterge görme engelli kullanıcı için yeterli değildir.
- TS EN 81-70 acil durum haberleşmesini de kapsıyor mu?
- Doğrudan alarm sistemini TS EN 81-28 düzenler; 81-70 ise alarmın herkes tarafından kullanılabilir olmasını ister: butonun erişilebilir yerde olması ve çağrının alındığının görsel olarak da gösterilmesi gibi.